INDUSTIEEL ERFGOED

Hijskranen

Hijskranen zijn machines die vorm en functie verenigen ofwel functionele kunstwerken. Juist als ze niet meer in functie zijn tonen ze hun schoonheid.

Michiel van Overbeek werd erdoor geïnspireerd en maakte er een kunstwerk van. Biyelgee is een unieke dansvorm, ontstaan uit de nomadische ma-nier van leven in Mongolië. Bijna alle regio’s die door verschillende etnische groepen van Mongolië worden bevolkt, hebben hun speci-fieke vormen van Biyelgee.
Ter ere van de 15de verjaardag van de Verbeke Foundation in 2017 maakte Michiel van Overbeek een op de Biyelgee geïnspireerde choreografie voor de op het terrein aanwezige hijskranen. Hij liet de kranen dansen. Ro Krauss bege-leidde de dans met Mongoolse ondertoonzang en bespeelde een Mongoolse paardenhoofdviool. De voorstelling werd onder belang-stelling van veel publiek drie maal gespeeld, maar gezien de staat waarin de kranen verkeren zijn de voorstellingen daarna niet meer herhaald. De performance is vast-gelegd in een videoregistratie.

Walkraan De Trouw

Deze waterhydraulische walkraan was van NV. De Trouw. Het is een voorbeeld van een op een 4-meter-spoor verplaatsbare op de havenkaden rijdende hydraulische portaal-pyramide- of hoogportaal-kraan. Deze walkraan stamt uit 1912 en is gebouwd door La Meuse. Eén van de belangrijke Belgische con-structeurs. De oorspronkelijke aan-drijving met koudwaterdruk werd na 1975 omgebouwd tot aandrijving met oliedruk.
De kraan is opgebouwd uit geklon-ken ijzer en hout (de stuurcabine), heeft een reikwijdte van 15 meter, een maximale hoogte van 21 meter en weegt in totaal 4 ton. Walkraan De Trouw werd rond 2004 van Ant-werpen naar de Verbeke Foundati-on in Kemzeke verplaatst. Daar staat hij als monument naast de rolbrug aan de ingang van de site.

Rolbrug
S.A. Ateliers de Construction de J.J. Gilain | BE

In het noorden van Brussel werd rond 2020 de transformatie vervolledigd van een voormalige indus-triële site naar een woongebied. Daarbij is bijzondere aandacht be-steed aan de geschiedenis van de site. Er is zoveel mogelijk materiaal bewaard of hergebruikt in de grote binnentuin. La Fonderie, een mu-seum voor industriële geschiedenis van de Brusselse regio, heeft een aantal artefacten opgenomen. De vrijstaande rolbrug, gebouwd door S.A. Ateliers de Construction de J.J. Gilain in Tienen, was te impo-sant om geïntegreerd te worden of door het museum te worden opge-nomen. Het meest indrukwekkende overblijfsel van het industriële ver-leden van de site werd daarom aan de Verbeke Foundation geschonken, waar ze dienst doet als toegangspoort.

Anti Atom

Het Zwitserse bedrijf Anti Atom bouwde in de jaren 1980 atoom-schuilkelders. In een promotiefol-der uit die tijd wordt de Schuilkelder van Anti Atom aangeprezen als: ‘De meest leefbare schuilruimte’. Ten tijde van de Koude Oorlog was een kernoorlog een reële dreiging en Anti Atom bouwde de kelder met het doel om ze over heel Europa te kunnen verspreiden. Als volwaardig demonstratie-model reisde deze Schuilkelder van Stockholm tot Madrid. Er is plaats voor twintig mensen en je zou ongeveer drie weken in de kelder kunnen overleven.
Sinds 2022 maakt de Schuilkelder deel uit van de vaste collectie van de Verbeke Foundation. Achter de aankoop schuilt een vorm van symboliek die te maken heeft met de internationale actualiteit.

SKYTech | BE
opgericht 1989 Mil MI-26T (helicopter), 1994

Drie Russische helikopters stonden al geruime tijd op Belgisch grondgebied na het faillissement van de Belgische firma Skytech, die ze gebruikt had voor onder andere goederentransport en brandblus opdrachten. De MI-26T toestellen werden sinds de jaren 1970 gebouwd. Met hun veertig meter lengte, acht meter breedte, acht meter hoogte en een gewicht van meer dan 36 ton zijn het de grootste, zwaarste en sterkste helikopters ooit gebouwd. In 2023 kon Geert Verbeke één van de helikopters kopen. Per schip werd de helikopter naar Perkpolder vervoerd om van daaruit in de nachtelijke uren met een ‘uitzonderlijk transport’ in Kemzeke te arriveren. De volgende ochtend werd de helikopter op het talud parallel aan de snelweg gehesen en werden de wieken gemonteerd.

Windmolenwiek

Een windmolenwiek staat rechtop in de tuin. Hij roept herinneringen op aan obelisken of gedenknaalden zoals die in verschillende steden aan te treffen zijn. Windmolens zorgen voor schone energie, maar ze zijn niet onomstreden als het gaat om materiaalgebruik, landschapsvervuiling en geluidsoverlast. Deze wiek is 39 meter lang, inmiddels klein te noemen. Tijdens de tentoonstelling ‘Groentopia‘ in 2018, een expositie over groene energie, lag de wiek in de gang van het museum. Bij de wiek was toen ook de geluidssculptuur Wind Park Drone van Karl Heinz Jeron (DE 1962) te zien en te horen. Jeron liet mensen naar het geluid van windmolens luisteren en onderzocht of een aanvankelijke afkeer van het geluid door zorgvuldig en actief onderzoek zou kunnen veranderen in een positieve of op zijn minst neutrale ervaring.

Superuse Studio’s (Cesare Peeren), Zoro Feigl en Elmo Vermijs hebben in hun kunstwerken elk hun eigen visie gegeven op de windmolenwiek.